Itoophiyaa irraa Kan Dhabaman (Missing From Ethiopia) Maali? Galmeen Akkamitti Hojjeta?

Itoophiyaa irraa Kan Dhabaman (Missing From Ethiopia, MFE) galmee uummataaf ifa ta'ee fi bilisa ta'e dha; maatiin lammiilee Itoophiyaa dhabaman akka barbaadanii fi hawaasni maqaan isaanii akka mul'atu akka eegu gargaara. Barreeffamni kun nuti maal akka taane, maaliif akka jirru, fi galmeen akkamitti akka hojjetu ni ibsa; kunis maatii isa fayyadamuu barbaadaniif, akkasumas gaazexeessitoota, qorattootaa fi dhaabbilee michuu isa hubachuu barbaadaniif.

0101 Missing From Ethiopia maal akka ta'e

MFE pirojektii namoomaa lammiilee Itoophiyaa dhabaman galmeessu dha; kunis yeroo baay'ee karaawwan godaansaa irratti: karaa bahaa Jibuutii fi Somaaliyaa keessa darbee Galoo Adeen ce'ee gara Yamanii fi Saawud Arabiyaatti geessu, karaa kaabaa Sudaan, Liibiyaa fi Gibxi keessa darbee gara Galaana Meditraaniyaanitti geessu, akkasumas karaa kibbaa gara Afrikaa Kibbaatti geessu. Handhuurri isaa galmee barbaadamuu danda'u dha: galmee ifa ta'ee fi uummataaf banaa ta'e kan namoota dhabamanii, kan namni kamiyyuu ilaaluu fi keessa barbaaduu danda'u.

Galmeen kun:

• Bilisa dha, gabaasuudhaafis barbaaduudhaafis.
• Afaanota hedduun kan argamu dha: Ingiliffaan, Amaariffaan, Afaan Oromootiin, Tigriffaa fi Arabiffaan.
• Hawaasa irratti kan xiyyeeffate dha, hawaasa Itoophiyaa biyya keessaa fi diyaaspooraa wajjinii fi isaaniif kan ijaarame.

0202 Galmeen maaliif akka jiru

Namni tokko karaa godaansaa irratti yeroo dhabamu, odeeffannoon faca'aa dha. Iyyannoowwan miidiyaa hawaasaa keessatti ni badu, ibsi wal hin simu, iddoon tokkichi itti ilaalamus yeroo baay'ee hin jiru. Maatiin kophaa isaanii barbaadu; dhimmi tokkichis bifa walakkaan qofa yaadatame hedduudhaan naanna'uu danda'a.

Galmeen rakkoo murtaa'aa tokko fura: iyyannoowwan faca'anii fi badaa jiran gara galmee tokkoo, kan wal simuu fi barbaadamuu danda'uutti jijjiira. Kunis dhimmi tokkoon tokkoon akka salphaatti argamu, akka salphaatti qoodamu, akkasumas yeroon namni tokko nama sana itti beeku maatii sirrii akka qaqqabu godha.

0303 Galmeen akkamitti hojjeta

Dhimma gabaasuu

Namni kamiyyuu nama dhabame gabaasuu danda'a: miseensa maatii, hiriyaa, ykn miseensa hawaasaa maatii bakka bu'ee kan hojjetu. Gabaasni maqaa fi suuraa namichaa, iddoo fi yeroo dhumaatiif itti argaman, karaa irra imalaa turan, fi odeeffannoo quunnamtii dhuunfaa maatii ni qabata.

Gamaaggama

Tokkoon tokkoon gabaasaa utuu uummataaf hin mul'atin dura garee keenyaan ni ilaalama. Tarkaanfiin kun galmeen sirrii fi kabajaa kan qabu ta'ee akka turu taasisa; barbaachisaa yoo ta'es ibsa mirkaneeffachuuf nu dandeessisa. Odeeffannoon quunnamtii maatiin kennan dhuunfaatti eegama; gonkumaa hin maxxanfamu.

Maxxansuu fi qooduu

Erga ilaalamee booda, dhimmichi galmee uummataaf ifa ta'e irratti ni maxxanfama; hawaasa bal'aa akka qaqqabuufis qoodamuu danda'a. Hammam namoonni hedduun arganiin, carraan namni tokko nama sana beekuu ni guddata.

Odeeffannoo deebi'u

Namni tokko waa'ee dhimma tokkoo odeeffannoo yoo qabaate, garee keenya qaqqaba; nutis odeeffannoo amanamaa maatiidhaaf dhuunfaadhaan dabarsina. Galmeen riqicha nama waa yaadatuu fi maatii dhaga'uuf eeggatu gidduu jiru dha.

0404 Missing From Ethiopia eenyuuf akka tajaajilu

• Maatii fira dhabame barbaadan, kanneen iddoo amanamaa iyyata itti galmeessanii fi itti qoodan barbaachisu.
• Hawaasota, kanneen wal gargaaruu fi wal eeguu barbaadan.
• Gaazexeessitootaa fi qorattoota, kanneen hammaa fi dhugaa namoomaa dhabama lammiilee Itoophiyaa gidduu jiru hubachuuf yaalan.
• Dhaabbilee michuu, kanneen eegumsa baqattootaa, hordoffii maatii fi mirga namoomaa irratti hojjetan.

0505 Odeeffannoo miiraan wal qabatu akkamitti akka qabannu

Dhimmoonni kun miira namaa kan tuqan dha; nutis akkasumatti isaan qabanna. Maatiin waan qoodan ofii isaaniitii murteessu, odeeffannoon quunnamtii dhuunfaa gonkumaa uummataaf hin ifu, akkasumas haala sirrii ta'ee fi namoota dhimmichi ilaallatu kabajuun maxxansuuf ni carraaqna. Maatiin waa'ee maxxansuu yaaddoo yoo qabaatan, nu quunnamuu danda'u; waliinis irratti mari'anna.

0606 Gaazexeessitoota, qorattootaa fi michootaaf

Waa'ee godaansa lammiilee Itoophiyaa fi dhabamuu isaanii gabaasaa yoo jirtan, ykn dhaabbata dame kana keessa hojjetu keessatti yoo hojjettan, quunnamtii keessan ni simanna. Waa'ee galmee, itti fayyadama itti-gaafatamummaa qabu kan odeeffannoo dhimmaa, fi michummaa mari'achuuf gammachuu qabna. Maaloo nu quunnamaa.

0707 Akkamitti hirmaachuu dandeessu

MFE hammam namoonni hedduun hirmaataniin cimaa deema. Isin:

• Nama dhabame barbaadaa jirtan gabaasuu dandeessu.
• Galmee ilaaluu fi hawaasa keessan keessatti qooduu dandeessu.
• Akka tola-ooltuu ykn deggeraatti hirmaachuu dandeessu.

Tokkoon tokkoon maqaa galmee irra jiruu maatii abdii hin kutanne bakka bu'a. Kun isin yoo ta'e, ykn nama biraa gargaaruu yoo dandeessan, iddoo sirrii jirtu.