«ሓንቲ መስመር እኳ የለን»፦ ሓደ ወዲ ን50 ዓመት ኣቦኡ ክደሊ

ኣብ ዲሜ፡ ታደሰ ተመርዓወ። ሰበይቱ፡ ፋናየ ላቐው ገዛኸኝ፡ ናይ መጀመርታ ውላዶም ትጽበ ነበረት።

ሽዑ 1974 መጸ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ይወድቕ ነበረ፤ ሃገር ናብ ሽግር ናይ ምሽግጋር ትኣቱ ነበረት። እቲ ጉጅለ መጽናዕቲ ካብ ዲሜ ወጸ — ታደሰ ድማ ምስኦም ከደ፡ ንፋናየ ኩነታት ምስ ተመሓየሸ ክምለስ ተስፋ ኣትዩ።

«እቲ ተስፋ ግና፡» ይብል ወዱ፡ «ናብ ዘይተፈጸመ ተስፋ ተቐየረ።»

ታረቀኝ ድሕሪ ምኻድ ኣቦኡ ተወልደ። ፈጺሞም ኣይተራኸቡን።

ሓምሳ ዓመት ናይ ምድላይ

ታረቀኝ ዓበየ፡ ተመርዓወ፡ ኣርባዕተ ቆልዑ ኣዕበየ — ምድላይ ግና ኣየቋረጸን። «ኣበይ ከምዝነበረን መን ስድራ ቤቱ ከምዝኾነን ንምፍላጥ ኣብ ህይወተይ ብዙሕ መከራ እኳ እንተ ተጻወርኩ፡» ይብል፡ «ክሳብ ሕጂ ክገብሮ ኣይከኣልኩን።»

ኣብ ኢዱ ዳርጋ ዘይብሉ ደላዪ ዝገብሮ ገበረ። ማሕበራዊ መራኸቢ ፈተነ። ምስ ገለ ዝፈልጥ ዝኾነ ሰብ ብቐጥታ ተዘራረበ። ነቲ ኽልተ ዓመት ኣሰር ክገድፍ ዝነበሮ ሓደ ቦታ ድማ — ኣብቲ ኣካዳምያዊ መዝገብ — ኣቦኡ ደለየ።

ናይ ዶ/ር ቶድ ናይ ዶክትሬት መጽናዕታዊ ጽሑፍ ኣብ ትካል ኢትዮጵያዊ መጽናዕትታት ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ረኸበ። ስም ኣቦኡ እናደለየ ኣንበቦ። ኣብኡ ኣይነበረን — ኣብ ምስጋና ኸማን። ንዩኒቨርሲቲ ኬንት፡ ዶ/ር ቶድ ዝነበረሉ፡ ተወከሰ። ዋላ ሓንቲ የለን።

«ንኽልተ ዓመት ሓቢርካ ምጽናሕ ብሓቂ ግሩም ዝኽርታትን ዕርክነትን ይፈጥር፡» ይብል ታረቀኝ። «ብዛዕባ ታደሰ ግና ሓንቲ መስመር መርትዖ እኳ ከመይ ኣቢሉ የለን?»

እዚ ብዛዕባ ሓደ ሰብ፡ ብዛዕባ ዝዓበየ ነገር’ውን ዝሓትት ሕቶ እዩ። ኣብ ገጠራዊት ኢትዮጵያ ናይ 1970ታት፡ ኣብ መብዛሕትኡ ቤት ካሜራ የልቦን፡ ሰነዳት የልቦን፡ ናይ ምምዝጋብ ልማድ የልቦን ነበረ። ሓደ ሰብ ኣብ ማእከል ውሩይ መጽናዕታዊ ፕሮጀክት ክሰርሕ እናኸኣለ ኣሰር ከይገደፈ ክተርፍ ይኽእል። እቲ መጽናዕቲ ተዓቀበ። እቲ ተመራማራይ ን50 ዓመት ተጠቕሰ። እቲ ሓጋዚ ግና ካብ ዲሜ ከምዝጠፍአ ኩሉ ካብ መዝገብ ጠፍአ።

ናይ ታደሰ ገመዳ ስእሊ ዘሎ ኣይፍለጥን።

እታ ስሙ ዝሓለወት ኣደ

ኣብ ክንድኡ ዝተረፈ ብ ሰባት ተሰኪሙ። ብ ቅርበት ዓርኪ ታደሰ፡ ማስረሻ ኣየለ ቱሩሎ፡ ነቶም ሕጂ ከም መወከሲ ዝሕዞም ሓቅታት ንታረቀኝ ዘመሓላለፈ፦

• ወለጋ
• ነጆ
• ኦዳ ዝተባህለ ወዲ ወዱ
• እንግሊዝኛ ይዛረብ ነበረ
• ክዝውር ይኽእል ነበረ

ከምኡ’ውን ብ ኣዲኡ። ብዅሉ — ንታረቀኝ ናቱ ስም ክህቦ ዝደለየ ሓደ ሰብኣይ ኣዲኡ እኳ እንተ ነበረ — ፋናየ «ውርሻ ኣቦይ ኣፍቂራ ሓለወቶ»፡ ናይ ወዳ ናይ ሓቂ ወለዳዊ መንነት ክቕየር ኣይፈቐደትን።

ስም፡ ን50 ዓመት ብ ዝኽሪ በይኑ ዝተሓለወ።

እቲ ሕጂ ዘሎ መዝገብ

ብ3 ነሓሰ 2026፡ ስም ታደሰ ገመዳ ናብ መዝገብ «ካብ ኢትዮጵያ ዝጠፍኡ» ኣተወ — ቀዋሚ፡ ህዝባዊ፡ ዝድለ መዝገብ፡ ብ ሓሙሽተ ቋንቋታት፦ ኣምሓርኛ፡ ኦሮምኛ፡ ትግርኛ፡ ዓረብኛን እንግሊዝኛን።

ብመሰረት ፍልጠት ስድራ ቤቱ፡ እዚ ኣብ ውሽጢ ሓምሳ ዓመት ስሙ ዝሓዘ ናይ መጀመርታ ሰነድ እዩ።

እቲ ኣብቲ መዝገብ ዘሎ ስእሊ ናይ ወዱ እዩ — ገጽ ኣቦ ኣብኡ ምናልባት ክርከብ ብዝብል ተስፋ ዝቐረበ። «ሕጂ ኣብ መጀመርታ 50ታተይ እየ፡ ተመርዕየ፡ ኣርባዕተ ቆልዑ ኣለዉኒ፡» ይብል ታረቀኝ። «ንእግዚኣብሄር ምስጋና ይኹን! እቲ ምድላይ ገና ቀጻሊ እዩ።»

ኣብ ገለ ቦታ፡ ምስ ወጻእተኛታት ተመራመርቲ ናብ ደቡብ ከይዱ ዘይተመልሰ ወዲ ትዝክር ስድራ ቤት ኣብ ነጆ ኪህሉ ይኽእል። ኣብ ገለ ቦታ ኣብ ኣርካይቭ ናይ መስክ ስራሕ ስእሊ፡ ኣብ ናይ መስክ መዝገብ ስም፡ ካብ ክቢ ዶ/ር ቶድ እንግሊዝኛ ዝዛረብ መዘውሪ ካብ ወለጋ ዝዝክር ሰብ ኪህሉ ይኽእል።

ካብ ነጆ እንተ ኴንካ፡ ስድራ ቤት ኦዳ እንተ ትፈልጥ፡ ኣብ መንጎ 1972ን 1974ን ኣብ ዲሜ ዝሰርሐ ጉጅለ መጽናዕቲ እንተ ትዝክር — ወይ ክትሕግዝ እንተ ደሊኻ — ነዛ ዛንታ ኣካፍላ። ድሕሪ ሓምሳ ዓመት፡ ብዛዕባ ታደሰ ሓንቲ መስመር መርትዖ ኣብ መወዳእታ ኣላ። ክትርከብ ሓግዝ።